Hồi tháng trước mình có một tuần dở tệ: deadline dí sát, người trong nhà nhập viện, tối nào nằm xuống đầu óc cũng quay cuồng. Mình cần một cuốn nhẹ mà không nhạt. Đứa bạn quăng cho mình Điều kỳ diệu của tiệm tạp hóa Namiya của Higashino Keigo, nói “đọc đi, hết buồn liền”. Mình đọc hết trong ba buổi tối và ngồi im khá lâu ở trang cuối. Đây là tiểu thuyết về một tiệm tạp hóa cũ ở Nhật, nơi người ta bỏ thư xin lời khuyên qua khe cửa — và thư đi xuyên thời gian. Ai đang mệt, hoặc đang đứng trước một ngã rẽ, nên đọc thử.
Cuốn sách này nói về gì
Chuyện xoay quanh tiệm tạp hóa Namiya ở một thị trấn nhỏ. Hồi trước, mấy đứa con nít trong xóm hay chạy tới hỏi ông chủ tiệm mấy câu ngớ ngẩn, rồi tới người lớn cũng bắt đầu gửi thư hỏi chuyện thật: có nên nghỉ việc, có nên theo đuổi giấc mơ, có nên tin vào cái mình đang làm. Ông chủ tiệm trả lời từng lá một, nghiêm túc tới mức buồn cười.
Rồi thời gian nhảy. Ba chàng trai trẻ vừa dính vào chuyện chẳng hay ho gì, trốn vào căn tiệm đã bỏ hoang nhiều năm. Đêm đó, một lá thư rơi qua khe cửa. Họ đọc, thấy kỳ, rồi viết trả lời cho vui. Sáng ra lại có thư khác. Ba người dần nhận ra thư đến từ mấy chục năm trước, và mình đang đóng vai “ông chủ tiệm” của một thời đại khác.
Điều hay là các lá thư không đứng riêng. Nhân vật của chương này hoá ra là người quen của nhân vật chương kia, cách nhau cả đời người. Đọc tới giữa cuốn mình mới thấy tác giả gài sẵn hết — kiểu ghép hình mà mảnh cuối rơi vào đúng chỗ, khiến mình phải lật lại mấy chương đầu để kiểm tra.

Mấy điều mình rút ra được
Người ta xin lời khuyên, nhưng cần nhất là được nghe
Trong truyện, nhiều người gửi thư mà trong thư đã tự trả lời xong rồi. Họ biết mình nên làm gì, chỉ là sợ. Cái họ cần không phải một đáp án mới, mà là một người chịu ngồi đọc hết lá thư của họ.
Mình nhận ra điều này đúng trong đời thật hơn mình tưởng. Mấy lần em gái mình kể chuyện khó chịu ở chỗ làm, mình đã vội đưa giải pháp ngay, kiểu “thì em nghỉ đi”. Nó im một lúc rồi thôi. Sau này mình chỉ ngồi nghe và hỏi thêm, nó kể hết rồi tự nói ra được cách xử lý. Mình chẳng làm gì cả, mà lại hữu ích hơn.
Mình thử đổi cách trong công việc luôn. Thay vì mở đầu bằng “anh nên làm thế này”, mình hỏi “cái khó nhất của anh lúc này là gì”. Cuộc nói chuyện ngắn hơn mà thật hơn.
Lựa chọn nào rồi cũng thành đúng, nếu mình sống tử tế với nó
Có một ý trong cuốn mà mình nhớ hoài, đại ý: một tấm bản đồ trắng cũng là bản đồ, vì người đi trên đó tự vẽ đường. Tác giả không dạy “phải chọn cái tốt nhất” mà nói mạnh hơn: chọn rồi thì sống cho trọn với nó.
Nghe thì dễ, làm mới khó. Mình từng suốt nửa năm tiếc vì một quyết định nhận việc, ngồi đâu cũng nghĩ “giá mà hồi đó chọn cái kia”. Đọc xong mình bỏ được cái mớ đó, không phải vì quyết định ấy đúng, mà vì mình thấy mình đã sống tử tế với nó.

Tử tế lan theo cách mình không kiểm soát được
Ba chàng trai trong truyện chẳng phải người tốt lành gì. Nhưng chính họ là người trả lời những lá thư quan trọng nhất. Tác giả cố ý: người hướng dẫn đời người khác lại là người đang lạc đường nhất.
Đọc tới đó mình nghĩ về mấy lần mình giúp người khác bằng một câu nói vu vơ, rồi năm sau người ta vẫn nhắc lại chuyện đó. Mình không còn nhớ mình nói gì. Chuyện tử tế có vẻ hay đi trước mình một quãng, tới nơi mình không biết.
Chữa lành không phải quên, mà là hiểu
Mấy nhân vật trong truyện không quên chuyện buồn của họ. Họ chỉ hiểu ra tại sao chuyện đó xảy ra, và tại sao mình vẫn chọn đi tiếp. Đọc xong mình thấy nhẹ, không phải vì được dỗ ngọt, mà vì được kể một câu chuyện có lý.
Đây là điểm mình thích nhất ở cuốn này so với mấy cuốn tự lực dạy “buông bỏ”. Nó tha cho người đọc cái quyền buồn, rồi mới bàn tới chuyện đi tiếp.
Điểm mình thích
- Cách dựng truyện nhiều mảnh. Đọc tới khúc cuối mới thấy tác giả gài sẵn từ đầu, mà không làm ra vẻ thông minh.
- Nhân vật phụ cũng có số phận. Không ai bị dùng làm nền cho nhân vật chính rồi biến mất.
- Không lên gân. Cả cuốn nói về lòng tốt mà không có đoạn nào đứng ra giảng đạo lý.
- Ấm mà không sến. Nhiều chỗ mình mỉm cười, có chỗ mũi hơi cay, nhưng tác giả không dí nước mắt vào tay người đọc.
Điểm mình chưa thích
- Nửa đầu rối. Truyện nhảy giữa hai mốc thời gian, tên người phiên âm tiếng Nhật đọc lên na ná nhau nên mình lộn mấy lần. Phải lật lại để nhớ ai là ai, hơi mất đà.
- Lời giải quá êm. Đa số vấn đề trong thư được gỡ gọn trong vài trang. Đời thật không vậy — nhiều lựa chọn để lại hậu quả kéo dài, không lá thư nào dọn sạch được.
- Công thức chương. Vài chương kết kiểu lửng lơ giống nhau, mình đoán trước được nên bớt bất ngờ.
- Bối cảnh Nhật khá xa. Chuyện nghỉ việc, theo đam mê, làm ăn riêng trong truyện gắn với một xã hội Nhật ổn định; đặt vào Việt Nam thì phần khó nhất là tiền nhà và cơm áo lại không được nhắc tới.
Cuốn này dành cho ai
- Đang mệt, cần một cuốn nhẹ mà có ruột.
- Đang phân vân một ngã rẽ lớn: nghỉ việc, đổi nghề, theo đuổi một thứ mình thích.
- Thích tiểu thuyết nhiều tuyến nhân vật rồi ghép lại thành một câu chuyện.
- Muốn một cuốn để tặng người khác mà không sợ tặng sai.
Không dành cho ai: ai đọc để tìm lập luận sắc bén, dữ liệu hay góc nhìn học thuật — đây là truyện, không phải sách phân tích. Và ai ghét kiểu truyện chữa lành nhiều thiện ý thì sẽ thấy nó êm quá.
So sánh với vài cuốn cùng chủ đề
So với Người đàn ông mang tên Ove, cả hai đều đồng ý chuyện “người gắt gỏng cũng có lý do để mềm”. Nhưng Ove kể một mạch một đời người, còn Namiya kể bằng nhiều lá thư rời rồi mới nối lại. Ove dễ chảy nước mắt hơn, Namiya dễ làm mình tò mò hơn.
So với Thư viện nửa đêm, cả hai đều là “chữa lành có kết cấu”. Thư viện nửa đêm trả lời câu hỏi “nếu mình chọn khác thì sao”, đọc xong thấy nhẹ. Namiya tham vọng hơn ở chỗ nối nhiều người lại với nhau, nhưng cũng vì thế mà nửa đầu nặng hơn và khó theo hơn.
Còn Ngồi khóc trên cây ấm áp kiểu vùng quê Việt, đọc xong nao nao vì tiếc tuổi trẻ. Namiya không nao nao, nó cho mình cảm giác tin hơn vào chuyện bình thường. Nếu bạn thích Totto-chan bên cửa sổ vì cách người lớn trong truyện đối xử với con nít, thì Namiya có cùng tinh thần đó, thêm chút kỳ bí.
Câu hỏi thường gặp
Điều kỳ diệu của tiệm tạp hóa Namiya có đáng đọc không?
Có, nếu bạn cần một cuốn nhẹ mà không phí thời gian. Đây không phải sách dạy làm người, nó là tiểu thuyết — cái bạn nhận được là mấy buổi tối dịu đầu và một cái kết ghép hình đẹp. Mình đọc hết trong ba buổi tối.
Cuốn này dành cho người mới đọc tiểu thuyết Nhật không?
Dành, nhưng chuẩn bị tâm lý. Truyện nhiều nhân vật, nhảy thời gian, đoạn đầu hơi rối. Chịu khó bám theo lá thư là qua. Ai mới đọc Nhật lần đầu thì mình khuyên bắt đầu bằng cuốn ngắn và ít nhân vật hơn.
Đọc hết cuốn này mất bao lâu?
Mình đọc ba buổi tối, mỗi buổi chừng một tiếng là hết. Cuốn này không dày so với mấy tiểu thuyết Nhật khác, mà đọc nhanh vì hết chương lại muốn biết chuyện kế. Người đọc chậm hơn thì một tuần là thoải mái.
Có bản tiếng Việt chưa?
Có. Bản tiếng Việt bán phổ biến ở các nhà sách lớn và sàn thương mại điện tử, đúng tên sách như mình để ở đầu bài. Mình đọc bản dịch tiếng Việt và thấy dễ theo, chỉ có tên nhân vật phiên âm dễ lộn thôi.
Kết luận
Điều kỳ diệu của tiệm tạp hóa Namiya là cuốn mình sẽ đưa cho người đang mệt, và mình không ngại đọc lại lần hai. 4/5 điểm — trừ vì nửa đầu rối và lời giải quá êm so với đời thật, nhưng phần cảm xúc thì xứng đáng. Nếu bạn cần một cuốn để tạm dừng vài ngày với cái đầu đang quay cuồng, đây là lựa chọn an toàn.
Bài review sách liên quan
