Mình vốn là tuýp người “cú đêm” chính hiệu. Trước đây mình tin chỉ làm việc ra hồn lúc đêm khuya, sáng nào chuông báo thức cũng bấm giục rồi ru rú trong mền thêm mười lăm phút. Vậy mà đọc hết cuốn Thức Dậy Lúc 5 Giờ Sáng (The 5 AM Club) của Robin Sharma, mình tò mò muốn thử cảm giác dậy trước cả ông mặt trời một lần. Kết quả? Nghiện luôn từ hồi nào không biết.
Cuốn này kể chuyện một tỉ phú kiệt sức và một cô họa sĩ trẻ gặp một vị lão sư, qua đó chỉ cách biến buổi sáng thành khoảng thời gian mạnh mẽ nhất trong ngày. Ai đang vật lộn với báo thức mỗi sáng, hoặc cả ngày không có nổi một khoảng riêng cho mình, thì thử cuốn này.
Cuốn sách này nói về gì
Robin Sharma không viết kiểu cầm tay chỉ việc. Ông dựng chuyện một tỉ phú kiệt sức và một họa sĩ trẻ tài năng nhưng chưa chịu bứt phá, cả hai gặp một vị lão sư bí ẩn và được chỉ cho bí quyết của tầng lớp làm chủ buổi sáng. Đọc như tiểu thuyết hơn là sách tự lực, nên mình đọc một mạch không ngán.
Sách xoay quanh một ý: sáu mươi phút đầu sau khi thức dậy là quãng quý nhất trong ngày, vì lúc đó thế giới chưa kịp lao vào mình. Tận dụng được nó, bạn bước vào ngày mới với tâm thế làm chủ thay vì bị cuốn theo deadline và thông báo.
Cuốn này không hứa “dậy sớm là giàu”, mà nói về việc dùng buổi sáng để chăm sóc cơ thể, làm dịu tâm trí và lớn lên mỗi ngày. Sách cũng nhắc hoài chuyện biến mấy việc nhỏ đó thành nếp, chứ không phải một đợt bùng nổ vài hôm rồi tắt.
Vì sao Thức Dậy Lúc 5 Giờ Sáng đọc không ngán
Điểm ăn tiền nhất là cách kể: Robin Sharma để nhân vật dẫn mình qua từng bước thay vì mở đầu bằng lý thuyết. Mình thấy mình trong cô họa sĩ kia — có năng lực, có khát vọng, nhưng lười dậy sớm nên ngồi hoài trong vòng luẩn quẩn.
20/20/20 — công thức làm mình biết ơn mỗi sáng
Cái “hồn cốt” của cuốn sách là công thức 20/20/20: sáu mươi phút đầu sau khi thức dậy chia làm ba phần bằng nhau, mỗi phần hai mươi phút.
- MOVE — vận động cơ thể (tập thể dục, chạy bộ, yoga) để khơi dòng máu và năng lượng
- REFLECT — tĩnh tâm, thiền, viết nhật ký, đọc sách để làm dịu tâm trí
- GROW — học điều gì đó, phát triển kỹ năng để lớn lên mỗi ngày
Nghe đơn giản nhưng khá thông minh. Thay vì dậy sớm rồi cầm điện thoại lướt tới giờ đi làm (đúng tội mình hồi trước), mình dành bốn mươi phút đầu để đi bộ rồi tĩnh tâm.
Buổi sáng đầu tiên mình thử
Hôm đó mình đặt báo thức 5 giờ, để điện thoại tít xong là ngồi dậy luôn chứ không với tay tới nút hoãn. Mười phút đầu mình đi bộ quanh xóm, trời còn mờ mờ, đường vắng queo. Về nhà mình uống ly nước, viết ra giấy ba việc quan trọng nhất trong ngày, rồi đọc vài trang sách.
Dậy sớm không phải để “nhồi thêm việc”
Mình sợ nhiều người hiểu lầm cuốn này thành kêu gọi “cày nhiều hơn”. Nhưng Robin Sharma nói rõ: mục đích không phải để bạn có thêm ba tiếng làm việc, mà để có khoảng lặng phục hồi và chăm sóc chính mình trước khi thế giới lao nhao lên. Mình thử lấy 5 giờ sáng để trả lời mail mấy tháng đầu, cuối tuần nhìn lại thì mệt hơn chứ không sáng suốt hơn. Sau đó mình đổi hướng, để buổi sáng cho ba việc của công thức, việc thì để giờ làm.
Khoảng lặng trước khi thế giới lao xao
Quãng 5 tới 6 giờ là quãng duy nhất trong ngày mình gần như không thể bị làm phiền: không ai gọi, không tin nhắn công việc, mạng xã hội cũng chưa có gì mới. Mình ngồi nghe tiếng xe ngoài đường rồi nghĩ về chuyện của mình. Nghe nhỏ nhặt, nhưng đầu óc mình mới lại có chỗ trống đủ để nghĩ sâu.
Dậy sớm chỉ đáng khi mình ngủ đủ
Đây là chỗ nhiều người đọc cuốn này rồi sa vào bẫy. Dậy 5 giờ mà 1 giờ sáng mới ngủ thì không phải sống theo tầng lớp làm chủ buổi sáng, đó là tự hành xác. Sách nhấn mạnh chuyện đi ngủ sớm để giấc ngủ đủ giấc — bởi ngủ thiếu thì buổi sáng chỉ là mớ mệt mỏi đầu độc cả ngày.
Mình đổi giờ ngủ thế nào
Hồi trước mình quen thức tới 12 giờ đêm để lướt điện thoại. Để dậy 5 giờ, mình dời giờ ngủ lên 10 giờ rưỡi và làm từng bước: tuần đầu lui 15 phút mỗi đêm, tối tắt bớt đèn, để điện thoại ngoài tầm tay. Ban đầu khó, cứ nằm quay quay muốn cầm máy lên. Nhưng sau chừng một tuần, mình ngủ sâu hơn và sáng dậy tỉnh thật.
Một câu nói mình thích nhất
“Chiến thắng mỗi buổi sáng là bạn sẽ giành được cả ngày. Kiểm soát buổi sáng là bạn sẽ kiểm soát cả cuộc đời.”
Đọc câu này mình thấy rần rần thêm động lực. Không cần thay đổi gì ghê gớm, chỉ cần đổi giờ thức dậy một chút xíu, trái gió với thói quen cũ, là mọi thứ xoay chuyển theo hướng dễ chịu hơn nhiều.
Điểm mình thích
- Cách kể chuyện cuốn hút, đọc như tiểu thuyết nên không ngán như mấy cuốn self-help khô khan.
- Công thức 20/20/20 rõ ràng, dễ nhớ, áp dụng được ngay mà không cần mua gì thêm.
- Đặt nặng chuyện ngủ đủ giấc và chăm sóc bản thân, không cổ xúy thức khuya cày cuốc.
- Giọng văn tạo động lực thử, dù mình là đứa lười dậy sớm chính hiệu.
Điểm mình chưa thích
- Sách dài dòng, nhiều đối thoại bị kéo lê. Có đoạn mình muốn nhảy qua vì ý đã hiểu mà còn lặp lại mấy lượt.
- Bối cảnh khá Mỹ và khá “đại gia”: tỉ phú, khách sạn sang, resort. Với người đi làm bình thường, mấy hình mẫu đó khá xa vời.
- Thiếu ví dụ Việt Nam. Mình phải tự dịch nguyên tắc ra tình huống của mình, chứ sách không gợi ý gì cho người sống ở thành phố đông đúc, giờ làm kéo dài.
- Không phải ai cũng dậy được 5 giờ. Bạn làm ca đêm, hoặc phải dậy lúc 4 giờ đón chuyến sớm, thì công thức này gần như không dùng được — mà sách hầu như không nói tới ngoại lệ đó.
Cuốn này dành cho ai
- Người muốn có một khoảng riêng yên tĩnh mỗi ngày mà cả ngày không tìm ra phút nào.
- Người đang vật lộn với báo thức, sáng nào cũng nằm nướng thêm mười lăm phút.
- Người cần thêm động lực để bắt đầu một nếp sống lành mạnh hơn.
- Người thích đọc chuyện kể hơn là sách lý thuyết dày đặc.
- Không dành cho: người làm ca đêm hoặc có giờ sinh hoạt cố định khác; người muốn số liệu nghiên cứu và bằng chứng khoa học; người đã quen nếp dậy sớm và không cần thêm động lực.
So sánh với vài cuốn cùng chủ đề
- Sức Mạnh Của Thói Quen mổ xẻ cơ chế khoa học của vòng lặp cue - routine - reward. Cuốn đó giải thích tại sao thói quen vận hành, còn Thức Dậy Lúc 5 Giờ Sáng thiên về cảm hứng để bạn bắt đầu.
- Làm Việc Sâu của Cal Newport cho mình khái niệm tập trung sâu và cách bảo vệ nó. Đoạn Reflect và Grow lúc 5 giờ chính là lúc mình dễ vào deep work nhất vì chưa ai làm phiền.
- Dòng Chảy đi sâu vào trạng thái chìm vào công việc đến quên thời gian, giải thích vì sao buổi sáng yên tĩnh lại giúp làm việc ngon hơn.
- Essentialism dạy làm ít hơn nhưng tốt hơn. Dậy sớm mà nhét đầy việc vào là trái tinh thần đó.
Câu hỏi thường gặp
Thức Dậy Lúc 5 Giờ Sáng có đáng đọc không?
Đáng, nếu bạn cần một cú hích để đổi nếp buổi sáng. Cuốn này không nặng lý thuyết, dễ đọc, và công thức 20/20/20 đủ cụ thể để làm theo. Mình không nghĩ nó thay đổi cuộc đời bạn sau một tuần, nhưng nó cho bạn một điểm bắt đầu rõ ràng.
Đọc cuốn này mất bao lâu?
Với mình, đọc hết mất chừng vài buổi tối vì văn kể chuyện dễ nuốt. Cái tốn thời gian thật ra là phần thực hành: dời giờ ngủ và giữ nếp dậy sớm cần vài tuần mới quen.
Cuốn này dành cho người mới bắt đầu dậy sớm không?
Rất phù hợp. Mình cũng là dân cú đêm chính hiệu, dậy sớm là cực hình với mình. Sách lấy hình ảnh người chưa bứt phá ra được làm nhân vật chính, nên đọc thấy được. Chỉ cần lưu ý: đừng cắt giấc ngủ để dậy sớm, hãy ngủ sớm hơn.
Có nhất thiết phải dậy đúng 5 giờ sáng không?
Không. Điều mình rút ra sau khi đọc là cốt lõi nằm ở việc giữ cho mình một khoảng yên tĩnh trước khi thế giới lao vào, chứ không phải con số 5 giờ. Nếu nhịp sống cho phép dậy 6 giờ, cứ dùng khoảng đó với công thức 20/20/20.
Kết luận
Thức Dậy Lúc 5 Giờ Sáng không phải cuốn sách sẽ thay đổi cuộc đời bạn sau một đêm, cũng không phải công thức vạn năng cho mọi người. Nó là một cú hích nhẹ nhàng, kể chuyện hấp dẫn và cho bạn một khung giờ rõ ràng để bắt đầu ngày mới theo cách của mình. Với mình, nó biến quãng sáng sớm từ cực hình thành phần mình mong nhất trong ngày. Điểm mình cho: 4/5 — trừ 1 điểm vì sách dài dòng, ví dụ Mỹ xa vời, nhưng cộng lại nhờ công thức dễ áp dụng.
Bài review sách liên quan