Hồi trước có lần mình cũng “dính” một vụ như vậy. Thấy cả group ai cũng chửi một cái thương hiệu, mình chưa từng mua của họ, vậy mà tự nhiên cũng thấy bực, cũng muốn gõ một câu cho bằng bạn bằng bè. Rồi tối đó tỉnh táo lại, tự hỏi: ủa sao mình lại nổi nóng với chuyện không liên quan gì tới mình? Sau này đọc cuốn Tâm Lý Học Đám Đông của Gustave Le Bon, mình mới vỡ lẽ ra.
Ảnh: Hikaique — Pexels
Cuốn sách viết từ năm 1895, mà đọc cứ như viết về hôm nay
Gustave Le Bon là một bác sĩ và nhà xã hội học người Pháp. Ông viết cuốn này hồi cuối thế kỷ 19, giữa lúc nước Pháp đầy biến động, để lý giải vì sao đám đông lại hành động bột phát, đôi khi tàn nhẫn đến khó hiểu. Điều đáng nể là mọi phân tích của ông — về biểu tình, về dư luận, về cách người ta bị kích động — áp dụng vô thời đại mạng xã hội hôm nay vẫn thấy trúng phóc.
Ý chính mình tâm đắc nhất
Trong đám đông, con người không còn là chính mình nữa. Le Bon gọi đó là “tâm hồn tập thể” — một thứ tâm lý chung nổi lên khi người ta tụ lại với nhau, khiến từng cá nhân nghĩ và làm những điều họ không bao giờ dám làm khi đứng một mình.
Ông chỉ ra ba đặc điểm của đám đông:
- Mất ý thức cá nhân — mình hoà vào số đông, bớt phán xét, bớt kiềm chế
- Dễ bị lây nhiễm cảm xúc — một người sợ, cả đám sợ; một người giận, cả đám giận theo
- Dễ bị gợi ý — đám đông tin những gì được lặp đi lặp lại, dù vô lý
Nghe quen không? Y hệt cách một cái trend, một tin đồn, hay một “phốt” lan nhanh trên mạng ngày nay. Người ta không cần kiểm chứng, chỉ cần thấy nhiều người nói là tin.
Vì sao mình thấy cuốn này đáng đọc
Mình nghĩ ai cũng nên đọc cuốn này một lần, không phải để học cách “điều khiển” đám đông, mà để nhận diện khi nào mình đang bị cuốn theo. Từ hồi đọc xong, mình có thói quen dừng lại một nhịp trước khi chia sẻ hay lên tiếng về một chuyện đang “hot”: chuyện này mình thực sự hiểu, hay mình chỉ đang nói theo số đông?
Ảnh: Ekrulila — Pexels
Điểm trừ nhỏ là sách viết theo kiểu hồi đó, có đoạn hơi khô khan và lặp ý. Nhưng phần hay vẫn nhiều hơn phần dở, nhất là khi mình đọc kèm những ví dụ hiện đại, tự dưng thấy cuốn sách 130 năm tuổi này sống động lạ thường.
Kết
Mình chấm cuốn này 8.5/10 — một cuốn sách không dạy mình kiếm tiền hay thành công, nhưng dạy mình một thứ còn đáng giá hơn: biết dừng lại quan sát chính suy nghĩ của mình khi đứng giữa đám đông.
Còn bạn thì sao? Có bao giờ tự thấy mình “mất trí” một chút xíu khi bị cuốn theo đám đông chưa? Kể mình nghe với nha.
Bài review sách liên quan