Hồi đầu năm mình có một giai đoạn hơi tệ — công việc dồn dập, deadline nối tiếp deadline, mỗi tối lăn ra giường là đầu óc cứ quay mòng mòng với mấy chuyện không đâu. Tình cờ mình cầm lên cuốn Suy Tưởng của Marcus Aurelius, và thiệt tình là đọc xong vài trang đầu, mình thấy nhẹ đi hẳn. Không phải vì sách có phép màu gì, mà vì mình chợt nhận ra: một ông hoàng đế của cả đế chế La Mã, quyền lực ngút trời, cũng từng trăn trở y hệt mình.
Cuốn nhật ký không định xuất bản
Điều đặc biệt nhất của cuốn sách này là nó… không phải sách. Marcus Aurelius viết những dòng này cho chính ông, như một cuốn nhật ký tự vấn, trong lúc cầm quân chinh chiến ở vùng biên cương. Ông đâu có ngờ hai ngàn năm sau người ta gom lại in thành sách, thành một trong những tác phẩm kinh điển nhất của trường phái khắc kỷ (Stoicism). Đọc kỹ thì thấy rõ cái chất “nói chuyện với chính mình” ấy — không màu mè, không dạy đời, chỉ là một người đàn ông nghiêm túc nhắc nhở bản thân cách sống cho đúng.
Ảnh: Jonathan Cooper — Pexels
Bài học mình tâm đắc nhất
Có một đoạn mình đọc đi đọc lại: “Ngươi có quyền kiểm soát tâm trí mình, không phải những sự kiện bên ngoài. Nhận ra điều này, ngươi sẽ tìm thấy sức mạnh.” Nghe đơn giản vậy thôi, nhưng để thực sự tin thì khó lắm. Ngày nào mình cũng thấy mình bực bội vì chuyện người khác gây ra, vì mưa nắng thất thường, vì một cái email khó chịu — toàn những thứ nằm ngoài tầm kiểm soát của mình. Marcus Aurelius gọi đó là trò đùa của số phận, và cách duy nhất để không bị nó dắt mũi là tập trung vào thứ duy nhất mình thật sự làm chủ được: suy nghĩ và hành động của chính mình.
Ông còn nhắc mình về sự ngắn ngủi của đời người — dân La Mã gọi là memento mori, “nhớ rằng mình sẽ chết”. Nghe hơi u ám, nhưng thật ra là lời nhắc nhở nhẹ nhàng: đừng phí thời gian vào hờn giận, đố kỵ, than vãn. Ngày hôm nay có thể là ngày cuối cùng của ai đó, nên sống cho tử tế, làm việc cho trọn vẹn, và yêu thương người xung quanh khi còn có thể.
Cảm nhận của mình
Có người nói sách này khó đọc vì được viết từ gần hai ngàn năm trước, ngôn ngữ cổ xưa. Mình thấy bản dịch tiếng Việt của Nhã Nam khá mượt, đọc vào được. Mà kể cả khi có đoạn nào hơi khó hiểu thì cũng đừng nản — cuốn này để đọc chậm, đọc đi đọc lại, mỗi lần mở ra lại thấy một câu nói trúng chỗ mình đang vướng mắc. Giống như mình từng kể về cuốn Đi Tìm Lẽ Sống của Frankl vậy — cả hai đều là sách về cách đứng vững giữa đau khổ, chỉ là Frankl viết từ trại tập trung, còn Marcus Aurelius viết từ ngai vàng.
Ảnh: Mhayim Miam — Pexels
Từ ngày đọc cuốn này, mình có thói quen nhỏ: trước khi phản ứng với một chuyện gì đó, tự hỏi một câu — cái này có nằm trong tầm kiểm soát của mình không? Nếu không, mình hít một hơi rồi bỏ qua. Nếu có, mình làm gì đó thay vì lo lắng. Đơn giản vậy mà đời bớt ồn ào hẳn, mình ngủ ngon hơn, làm việc tập trung hơn.
Nếu bạn đang thấy mệt mỏi vì phải gồng mình theo những thứ ngoài tầm kiểm soát, mình tin cuốn này sẽ nói chuyện được với bạn. Còn bạn thì sao — đã đọc cuốn nào của trường phái khắc kỷ chưa? Mình tò mò là người khác học được câu nào từ Marcus Aurelius nhất đó.
Bài review sách liên quan