Hồi mình còn đi làm, có một giai đoạn công ty thay đổi quy trình làm việc đột ngột. Người thì than trời, người thì khóc lóc, người thì khăng khăng “hồi xưa tụi em vẫn làm cách cũ mà”. Còn mình thì ngồi im — và nhớ tới cuốn sách nhỏ xíu này.
Cuốn sách nhỏ, bài học lớn
Ai Đã Lấy Miếng Phô Mai Của Tôi? của Spencer Johnson là một câu chuyện ngụ ngôn cực kỳ đơn giản. Chỉ có bốn nhân vật: Sniff (ngửi) và Scurry (chạy) — hai chú chuột; Hem và Haw — hai tí hon. Họ sống trong một mê cung và đi tìm phô mai mỗi ngày.
Phô mai ở đây không chỉ là phô mai — nó tượng trưng cho bất cứ thứ gì bạn muốn trong cuộc sống: công việc, tiền bạc, tình yêu, sức khoẻ, sự bình an. Còn mê cung là nơi bạn đi tìm những thứ đó: công ty, gia đình, các mối quan hệ.
Một ngày nọ, phô mai biến mất. Và cách mỗi nhân vật phản ứng mới là điều đáng học.
Ảnh: Pixabay — Pexels
Ai là ai trong bạn?
Sniff biết ngửi mùi thay đổi từ sớm — họ để ý những dấu hiệu nhỏ trước khi phô mai hết. Scurry không suy nghĩ nhiều, thấy thay đổi là hành động ngay. Cả hai không than vãn, không đổ lỗi — họ đơn giản là đi tìm phô mai mới.
Hem thì khác. Hắn ta la làng: “Đây là phô mai của tao! Tại sao nó biến mất? Không công bằng!” Hắn đổ lỗi cho người khác và chờ đợi phô mai quay trở lại. Hắn sợ thay đổi, sợ bước vào phần tối của mê cung.
Haw — nhân vật mình thấy giống mình nhất — lúc đầu cũng sợ, cũng muốn ở lại chỗ cũ. Nhưng rồi hắn nhận ra: ở lại đó thì có ích gì? Phô mai không tự nhiên mọc lại. Hắn cười vào nỗi sợ của mình, vẽ hình ảnh một miếng phô mai mới trong đầu, và bước vào mê cung.
Haw viết lên tường:
“Nếu bạn không thay đổi, bạn sẽ bị đào thải.” “Sợ hãi làm bạn tê liệt — nhưng nếu dám thử, bạn sẽ thấy nhẹ nhõm.” “Di chuyển theo hướng mới sẽ giúp bạn tìm thấy phô mai mới.”
Ảnh: ThisisEngineering — Pexels
Mình học được gì?
Đọc cuốn này hồi 20 phút — thiệt, nó mỏng lắm, đọc một lèo là hết. Nhưng mà cái hay là nó đọng lại. Mỗi lần mình gặp thay đổi lớn trong công việc hay cuộc sống, mình tự hỏi: “Mình đang là ai? Sniff, Scurry, Hem hay Haw?”
Có những lúc mình là Hem thiệt — ngồi than vãng, đổ lỗi cho hoàn cảnh. Nhưng rồi mình nhớ tới Haw, nhớ cái câu “nếu mày không cười, mày sẽ khóc”, và mình đứng dậy đi tiếp.
Cái mình thích nhất là cuốn sách không cố thuyết giảng. Nó kể chuyện. Và qua chuyện, nó nhẹ nhàng chỉ ra: thay đổi là chuyện bình thường. Quan trọng là mình có chịu thích nghi hay không.
Tóm lại
Ai phù hợp đọc: Tất cả mọi người — từ nhân viên văn phòng, quản lý, cho tới học sinh, sinh viên. Ai đang gặp khúc mắc vì thay đổi trong công việc hay cuộc sống đều nên đọc.
Điểm mạnh:
- Ngắn gọn, đọc 20 phút là hết
- Dễ hiểu, dễ áp dụng
- Câu chuyện đơn giản mà nhớ lâu
Điểm yếu:
- Hơi đơn giản với người đã quen với sách dày
- Không đi sâu phân tích tâm lý
Đánh giá cá nhân: 9/10 — đơn giản nhưng hiệu quả. Mình đọc nó mỗi khi cần một cú hích để thay đổi.
📋 Phụ lục thuật ngữ
- Phô mai — ẩn dụ cho những thứ bạn theo đuổi trong cuộc sống (công việc, tiền bạc, hạnh phúc)
- Mê cung — nơi bạn tìm kiếm những thứ đó (công ty, gia đình, xã hội)
- Sniff — người biết để ý dấu hiệu thay đổi từ sớm
- Scurry — người hành động ngay khi thấy thay đổi
- Hem — người chống lại thay đổi, than vãn, đổ lỗi
- Haw — người sợ hãi nhưng vượt qua nỗi sợ để thích nghi
Bài review sách liên quan