Có bao giờ bạn sáng thức dậy, nhìn lên trần nhà và tự hỏi: “Hôm nay mình dậy để làm gì nhỉ?” — chứ không phải vì báo thức đang réo, mà là vì một lý do thật sự sâu xa hơn? Mình đã từng như vậy, và mình nghĩ không ít người cũng từng ít nhất một lần.
Người Nhật có một từ để chỉ điều đó: Ikigai (生き甲斐). Nghĩa đen là “lý do để tồn tại” — nhưng nghĩa thật sự còn đẹp hơn nhiều: lý do để thức dậy mỗi sáng với một nụ cười.
Cuốn sách “Ikigai” của hai tác giả Héctor García và Francesc Miralles đã đưa mình vào một hành trình khám phá vùng đất Okinawa, Nhật Bản — nơi có nhiều người sống thọ nhất hành tinh — để tìm hiểu bí mật của họ. Và kết quả không phải là một công thức thần kỳ, mà là những điều rất đỗi giản dị.
Ikigai là gì?
Ikigai không phải là một mục tiêu lớn lao như “trở thành tỷ phú” hay “mua biệt thự, siêu xe”. Nó là thứ nhỏ nhỏ thôi, nhưng đủ để khiến bạn mỉm cười.
Hãy tưởng tượng ikigai như giao điểm của bốn vòng tròn:
- Điều bạn yêu thích (passion)
- Điều bạn giỏi (profession)
- Điều thế giới cần (mission)
- Điều bạn có thể kiếm sống từ nó (vocation)
Khi bốn điều này gặp nhau — đó là ikigai của bạn. Nhưng đừng lo nếu bạn chưa tìm ra ngay. Người Nhật quan niệm ikigai là một hành trình, không phải đích đến. Bạn có thể có nhiều ikigai trong đời, và nó có thể thay đổi theo thời gian.
Ảnh: Engin Akyurt — Pexels
Bí mật sống thọ của người Okinawa
Điều làm mình ấn tượng nhất trong cuốn sách là câu chuyện về những cụ già ở làng Ogimi. Họ sống tới 100 tuổi, 105 tuổi — mà vẫn minh mẫn, vui vẻ và làm việc nhẹ nhàng mỗi ngày. Bí mật của họ là gì?
Thứ nhất: Ăn uống điều độ. Người Okinawa theo nguyên tắc Hara Hachi Bu — chỉ ăn no 80% bụng. Họ không ăn kiêng ép xác, mà đơn giản là biết dừng lại trước khi quá no. Chế độ ăn của họ chủ yếu là rau củ, đậu nành và cá — rất ít thịt đỏ và đường.
Thứ hai: Vận động nhẹ nhàng mỗi ngày. Không cần phải tập gym hay chạy marathon. Người già Okinawa làm vườn, đi bộ, tập Thái Cực Quyền — những vận động nhẹ nhưng đều đặn. Cơ thể con người được thiết kế để vận động, chứ không phải ngồi lì một chỗ.
Thứ ba: Có ikigai — lý do để sống. Đây mới là điểm cốt lõi. Hầu hết các cụ già ở Okinawa đều có một ikigai. Có cụ là làm vườn, có cụ là dạy nhạc, có cụ đơn giản là chăm sóc cháu chắt. Điều quan trọng là họ có lý do để thức dậy mỗi sáng.
Kiên trì theo cách Nhật: Ganbaru
Một khái niệm thú vị khác trong sách là ganbaru — tinh thần kiên trì, không bỏ cuộc. Nhưng kiên trì kiểu Nhật không phải là cày cuốc tới kiệt sức. Nó là sự bền bỉ, làm từng chút một mỗi ngày.
Cuốn sách kể về những nghệ nhân Nhật dành cả đời để hoàn thiện một kỹ năng duy nhất — làm kiếm, làm gốm, hay nấu sushi. Họ không chạy theo thành công, họ chạy theo sự tinh tế. Và thành công tự nhiên tới như một hệ quả.
Mình thấy điều này rất đúng với việc đọc sách, viết lách, hay bất kỳ kỹ năng nào. Đừng cố làm quá nhiều trong một ngày. Hãy làm mỗi ngày một ít, nhưng làm liên tục. Nước chảy đá mòn — người Việt mình nói vậy, và người Nhật sống đúng như vậy.
Sống chậm để sống sâu
Ikigai cũng dạy mình về sức mạnh của việc sống chậm. Trong thế giới hiện đại, tất cả đều chạy đua với thời gian. Deadline, KPI, trend này trend kia. Nhưng người Okinawa — những người sống lâu nhất hành tinh — họ không vội. Họ làm việc với tốc độ của riêng mình, dành thời gian cho nhau, và tận hưởng từng khoảnh khắc nhỏ.
Cuốn sách giới thiệu khái niệm “flow” — trạng thái bạn hoàn toàn đắm chìm vào việc mình đang làm, quên cả thời gian. Đó có thể là lúc viết code, lúc vẽ tranh, lúc nấu ăn, hay lúc chơi với con. Flow chính là ikigai trong hành động.
Ảnh: ROMAN ODINTSOV — Pexels
Cảm nhận của mình
Đọc “Ikigai” xong, mình không bị thôi miên hay biến thành một người Nhật chỉ sau một đêm. Nhưng mình có một thay đổi nhỏ mà sâu sắc: mình bắt đầu đặt câu hỏi “tại sao” cho những việc mình làm.
Tại sao mình viết blog? Không phải vì có người đọc hay không — mà vì mình thích viết, thích chia sẻ và kết nối. Đó là ikigai của mình ở thời điểm này. Biết vậy, mình thấy nhẹ nhõm hơn hẳn. Không còn áp lực phải chạy theo views hay likes.
Cuốn sách này không phải một cẩm nang self-help kiểu “10 bước để thành công”. Nó giống như một tách trà ấm vào buổi sáng — nhẹ nhàng, ấm áp, và khiến bạn muốn sống chậm lại một chút.
Nếu bạn đang cảm thấy lạc lõng, mệt mỏi, hay đơn giản là muốn tìm một hướng đi mới — mình nghĩ Ikigai là một cuốn sách đáng đọc. Không phải để tìm câu trả lời có sẵn, mà để tự hỏi mình những câu hỏi đúng.
Và biết đâu, ngay hôm nay, bạn cũng tìm ra ikigai của riêng mình.
Bài review sách liên quan
