Ghi chép từ những trang sách

Đàn Ông Sao Hỏa Đàn Bà Sao Kim — Hiểu để thương hơn

Review sách Đàn Ông Sao Hỏa Đàn Bà Sao Kim: vì sao hai giới hiểu lầm nhau và cách thương cho đúng. Cảm nhận thật, điểm cộng điểm trừ của mình.

Cập nhật

Tâm lý & tư duy
Bìa sách Đàn Ông Sao Hỏa Đàn Bà Sao Kim
Cuốn sách trong bài

Đàn Ông Sao Hỏa Đàn Bà Sao Kim

John Gray
Nội dung bài viết

Có lần mình ngồi với thằng bạn thân, nó mếu đòi: “Tao chỉ muốn cô ấy ngồi nghe tao nói thôi, đâu cần ai mách nước gì.” Nghe xong mình cười, nhưng trong đầu chợt vang lên câu này trong sách: đàn ông đến từ Sao Hỏa, đàn bà đến từ Sao Kim. Hai hành tinh mà cả vũ trụ ghép lại cũng không nói cùng một thứ tiếng.

Mình viết bài này cho ai đang bực mình vì người thương “nói hoài không hiểu”. Cuốn Đàn Ông Sao Hỏa, Đàn Bà Sao Kim của John Gray ra đời năm 1992, tới giờ vẫn là một trong những sách tâm lý tình yêu bán chạy nhất. Sách nói về hai giới nghe và thương nhau khác nhau.

Cuốn sách này nói về gì

Điểm tựa của cuốn sách là một phép ẩn dụ: đàn ông đến từ Sao Hỏa, đàn bà đến từ Sao Kim. Không phải để nói ai hơn ai, mà để nói rằng hai bên lớn lên với hai bộ luật chơi khác nhau.

Người Sao Hỏa được dạy phải mạnh, phải tự lo được cho mình, phải là người giải quyết vấn đề. Người Sao Kim được dạy phải quan tâm, phải vun đắp quan hệ, phải để ý tới cảm xúc của người xung quanh. Hai bộ luật đó va vô nhau mỗi ngày, từ trong bếp tới mấy cuộc nhậu.

John Gray không kể một câu chuyện tình rồi kết thúc có hậu. Ông đi thẳng vô cơ chế: khi có chuyện, mỗi bên tự động phản ứng theo bản năng của hành tinh mình, rồi hiểu lầm hành động của bên kia thành thái độ. Sách chia ra từng khúc — chuyện trò, nhu cầu, cách cho và cách nhận, cách hàn gắn sau cãi vã — mỗi khúc là một kiểu lệch pha.

Vì sao “Đàn Ông Sao Hỏa Đàn Bà Sao Kim” lại là hai hành tinh?

Điểm cốt lõi nằm ở chuyện xử lý stress. Đàn ông, khi có chuyện, thường muốn rút vô hang một mình, tự nghĩ cho ra rồi mới chui ra. Đàn bà lại cần được lắng nghe, được kể ra, và nói chuyện chính là cách họ gần nhau với xả stress.

Nhưng hậu quả của việc không hiểu nhau thì không đơn giản chút nào. Không ít cặp đôi cãi nhau chỉ vì một bên im lặng để “giải quyết nội bộ”, còn bên kia tưởng mình bị bơ. John Gray gọi đó là lúc cả hai quên mất rằng mình đang nói tiếng của hành tinh khác.

Người Sao Hỏa rút vô hang, người Sao Kim cần một lỗ tai

Mình có thằng bạn, hôm nào đi làm về mệt là nó ngồi im, mắt dán vô cái màn hình, ai hỏi gì chỉ “ừ”. Vợ nó đọc cái im lặng đó thành “chồng hết thương mình”, trong khi nó chỉ đang sạc pin. Ngược lại, có bữa vợ nó kể chuyện buồn ở cơ quan, nó nhảy vô mách nước giải quyết liền — và bị nói là “anh không hiểu em”. Hai người thương nhau thiệt, chỉ là đọc sai tín hiệu của nhau.

Đâu là phần “ăn tiền” nhất

Đoạn khiến mình gật gù nhất là chỗ nói về cách phái nữ cho nhiều hơn, còn nam giới thường “dò” theo hiệu quả. Đàn ông dễ gắn giá trị bản thân với thành công và khả năng giải quyết; phái nữ lại dễ gắn với mối quan hệ và cảm giác được yêu. Nếu cứ dùng thước đo của mình để đong người kia, bài chia tay chỉ là chuyện sớm muộn.

Nguyên tắc “đừng vội sửa, hãy nghe”

Tác giả cũng đưa ra những mẹo thực dụng, như việc người nam không nên vội “sửa” khi người nữ đang tâm sự — nhiều khi họ chỉ cần một lỗ tai, không cần một vị cứu tinh. Nghe qua có vẻ mẹo vặt, nhưng áp dụng thử mới thấy tranh cãi giảm đi trông thấy. Mình từng thử đúng một tuần: chỉ nghe, không phán, không góp ý. Kết quả là mấy cuộc nói chuyện dài hơn hẳn mà chẳng ai cần thắng.

Mấy chỗ mình thấy dễ áp dụng

Sách còn nói về mấy hành động nhỏ mà đều đặn — một tờ giấy nhỏ, một tin nhắn giữa ngày bận, một cái ôm đúng lúc. Không phải quà to, mà là sự hiện diện đều.

Khi im lặng là đang sạc pin, không phải hết yêu

Mình nghiệm ra một chuyện: phần lớn cãi vã không đến từ chuyện to, mà từ việc mình suy diễn thái độ của người kia rồi tin vào suy diễn đó. Sách dạy mình dừng lại một nhịp để hỏi: “Ủa, hay là người ta đang mệt?” Chỉ cần dừng đúng chỗ đó là bớt được kha khá trận cãi nhau không đâu.

Điểm mình thích

Cái mình nể nhất là cuốn sách dám đặt tên cho những vùng mơ hồ mà ai cũng ngại nói. Mình đọc xong thấy nhẹ, kiểu như bớt được một nửa cái quyền “phải đúng” mà mình tự vác bấy lâu.

Thêm nữa, John Gray viết theo kiểu kể chuyện, ví dụ dễ hình dung, ai cũng đọc được — không cần nền tâm lý học nào. Mấy chương về cách nói chuyện, mình đọc tới đâu là thấy ứng được tới đó, kiểu “à, hôm qua mình cũng vậy”.

Điểm mình chưa thích

Nói thiệt, càng thương nó thì càng phải nói thẳng.

Thứ nhất, sách khái quát hóa hai giới hơi quá tay. Đọc một hồi sẽ thấy như mọi đàn ông đều giống nhau, mọi phụ nữ đều giống nhau — trong khi người thật thì phức tạp hơn nhiều. Mình quen mấy chị mạnh mẽ, xử lý vấn đề một mình rất giỏi, và mấy anh mềm lòng, cần được nghe ghê lắm.

Thứ hai, ví dụ trong sách khá Mỹ và khá cũ, nên không phải chuyện nào cũng bưng về nhà dùng được.

Thứ ba, một số đoạn dài dòng, lặp ý — cùng một ý về “hai hành tinh” nhắc đi nhắc lại, đọc tới giữa sách mình phải cố mới không lướt.

Và gần như không có case nào gần gũi với đời sống Việt Nam — mình phải tự dịch ví dụ trong đầu mới áp dụng được.

Cuốn này dành cho ai

  • Người đang gặp trục trặc trong chuyện trò với người khác giới, mà không biết mình sai ở đâu.
  • Cặp đôi mới yêu, mới cưới, cần một bộ từ vựng chung để nói về cảm xúc của nhau.
  • Người làm nghề cần hiểu giới tính — quản lý, tư vấn, dạy học.
  • Ai thích đọc tâm lý kiểu nhẹ nhàng, kể chuyện, không nặng học thuật.

Không dành cho ai: người muốn một công thức “ba bước để hết cãi nhau”; người đang cần tư vấn trị liệu thật sự chứ không phải mẹo; và người dị ứng với kiểu khái quát hóa hai giới — vì cuốn này khái quát hóa rất nhiều.

So sánh với vài cuốn cùng chủ đề

Trên blog mình có mấy cuốn cùng vùng chủ đề, đọc kèm sẽ vỡ ra thêm:

  • 5 Ngôn Ngữ Tình Yêu — mạnh hơn ở phần “cho đúng thứ người kia cần”: Chapman đưa ra 5 ngôn ngữ cụ thể, còn Gray nói về cơ chế “khác hành tinh”. Hai cuốn bổ nhau.
  • Trí Tuệ Cảm Xúc — Gray dạy hiểu người kia, còn Goleman dạy hiểu chính mình trước. Không hiểu cái giận của mình thì hiểu sao nổi cái im lặng của người ta.
  • Dám Dũng Cảm — Brené Brown nói về chuyện dám nói ra điều mình sợ. Mình thấy đó là mảnh ghép cảm xúc mà cuốn của Gray còn thiếu.
  • Sức Mạnh Của Ngôn Ngữ Không Lời — vì trong tình cảm, phần lớn thông điệp đi qua ánh mắt, tư thế và khoảng cách, chứ không qua lời.

Câu hỏi thường gặp

Đàn Ông Sao Hỏa Đàn Bà Sao Kim có đáng đọc không?

Đáng, nếu bạn cần một cách đơn giản để bắt đầu hiểu người khác giới. Nó không hứa giải quyết hết mọi chuyện. Nhưng chỉ cần vài ý như “đừng vội sửa, hãy nghe” là đã đủ để mấy cuộc nói chuyện ở nhà đỡ căng hơn. Mình cho 4 trên 5 vì nó dễ đọc và dễ áp dụng.

Đọc cuốn này mất bao lâu?

Với người đọc tiếng Việt bình thường, tầm 4 đến 6 tiếng là hết, chia thành vài buổi tối. Sách viết theo kiểu kể chuyện, ví dụ nhiều, không có bảng biểu hay thuật ngữ khó. Nhưng đọc nhanh quá thì lại phí, vì sách đáng để dừng lại ngẫm từng chương.

Cuốn này có phù hợp cho người mới yêu không?

Có, mà còn hợp hơn cả cho người mới. Mấy kiểu hiểu sai nhau trong sách thường bắt đầu từ rất sớm, khi cả hai còn đang học cách nói chuyện với nhau. Đọc trước để biết đường tránh, rẻ hơn nhiều so với đọc sau khi đã cãi nhau vài trận.

Sách này có phải chỉ dành cho các cặp đôi?

Không. Phần lớn ví dụ nói về tình yêu và hôn nhân, nhưng cách hiểu “hai bên khác nhau là vì đến từ hai hành tinh khác nhau” thì áp được cho đồng nghiệp, bạn bè, cả bố mẹ nữa. Mình thấy nó giúp nhất ở chỗ dạy cách bớt quy kết thái độ người đối diện.

Kết luận

Đàn Ông Sao Hỏa, Đàn Bà Sao Kim không phải chân lý đúng cho mọi người. Nó là một góc nhìn, và là góc nhìn dễ thương — đủ để mình dừng lại giữa lúc đang bực mà tự hỏi: “À, hóa ra mình với người kia chỉ khác nhau thôi, chứ không phải ai sai ai đúng.”

Mình chấm 4/5. Trừ 1 điểm vì sách khái quát hóa hai giới quá mạnh, ví dụ văn hóa Mỹ khó bưng về áp thẳng, và nhiều đoạn lặp ý làm giữa sách hơi lê thê. Bốn điểm còn lại là của một cuốn đáng có trên kệ, đáng đọc lại mỗi vài năm khi mình bắt đầu quên cách lắng nghe.

“Khi bạn nhớ rằng mình đến từ một hành tinh khác, bạn sẽ ngừng việc tỏ ra khó chịu.” — John Gray

Đã là hai con người trên hai hành tinh, hiểu nhau được một chút đã là món quà lớn rồi.

Nhận xét và bình luận (0)